Open Monumentendag opent bijzondere deuren in Oost
Vijftig Amsterdamse monumenten zetten volgend weekend gratis de deuren open, waaronder tal van bijzondere plekken in Oost en de oostelijke binnenstad. Bijzonder dit jaar: Gemaal Zeeburg, dat voor de tweede keer in zijn bestaan te bezichtigen is.
Wie altijd al eens binnen wilde kijken bij de Van Gendt Hallen, het Amstel Hotel of de Oosterkerk krijgt volgend weekend de kans. Op zaterdag 12 en zondag 13 september viert Open Monumentendag zijn 40e editie. In Amsterdam openen vijftig monumenten gratis hun deuren. Ook in Amsterdam-Oost en de oostelijke binnenstad is op verschillende bijzondere plekken iets te zien en te beleven.
Een van de blikvangers is dit jaar de Van Gendt Hallen op Oostenburg. De vijf grote fabriekshallen werden tussen 1898 en 1905 ontworpen door A.L. van Gendt en zijn zonen. Hier werden onder meer locomotieven en scheepsmotoren gebouwd. De hallen zijn inmiddels gerenoveerd en openen later dit najaar als nieuwe plek op Oostenburg. Tijdens Open Monumentendag kunnen bezoekers alvast naar binnen. De Van Gendt Hallen zijn zaterdag en zondag van 10.00 tot 17.00 uur geopend.
Ook het Amstel Hotel aan het Professor Tulpplein opent beide dagen van 10.00 tot 17.00 uur de deuren. Het hotel dateert uit 1867 en maakte deel uit van de plannen van arts en ondernemer Samuel Sarphati om Amsterdam meer internationale allure te geven. Bezoekers kunnen tijdens doorlopende rondleidingen het hotel bekijken. Zaterdag om 17.00 uur is er bovendien aandacht voor de negentiende-eeuwse masseur Johan Mezger. Voor de rondleidingen kan niet vooraf worden gereserveerd.
Wereldmuseum en de Indische Buurt
Aan de Linnaeusstraat is ook het Wereldmuseum gratis te bezoeken. In de vaste tentoonstelling over de geschiedenis van het gebouw en de collectie komt ook het koloniale verleden aan bod.
In de Indische Buurt doen nog twee heel verschillende locaties mee. Aan de Molukkenstraat 68 zijn de Poorthuisjes bij het Van der Pekblok te bezoeken. De huisjes flankeren sinds 1912 de toegang tot de binnentuin en dienden vroeger onder meer als opslagplaats voor muziekinstrumenten van buurtorkesten en fanfares. Tegenwoordig zijn het culturele ruimtes voor de buurt. Op zondag om 14.00 uur zijn er verhalen over bewoners van het Van der Pekblok, met muziek van The Swingin’ Historic Edifice Appreciation Society. De Poorthuisjes zijn beide dagen van 10.00 tot 17.00 uur geopend.
Een stukje verderop opent ook het Suriname Museum aan de Zeeburgerdijk 19-21 zijn deuren. Het museum zit in een voormalig schoolgebouw uit 1883. Vereniging Ons Suriname is hier sinds 1975 gevestigd en het gebouw biedt ook onderdak aan The Black Archives. Zondag vertelt Regina Flu om 13.00, 14.15 en 15.30 uur Anansi-verhalen. Het gebouw is zaterdag en zondag van 10.00 tot 17.00 uur te bezoeken.
Oosterkerk alleen zaterdagavond open
Op de Oostelijke Eilanden doet ook de Oosterkerk mee, maar op een ander tijdstip dan veel andere monumenten. De kerk is tijdens deze editie alleen op zaterdagavond tussen 20.00 en 22.00 uur toegankelijk. De zeventiende-eeuwse kerk behoort tot de eerste kerken in Amsterdam die speciaal voor de protestantse eredienst zijn gebouwd.
Tijdens de avond staat het gebouw zelf centraal in een soloperformance van Julius Schraven, ieder uur om 20.00, 21.00 en 22.00 uur. Daarnaast zijn er om 20.30 en 21.30 uur experimentele elektronische vocalen van ‘listen for araa’.
Historische schepen in het Oosterdok
Ook op het water is monumentaal erfgoed te vinden. Bij Museumhaven Amsterdam in het Oosterdok liggen ruim twintig historische bedrijfsvaartuigen, waaronder tjalken, klippers, slepers en aken. Tijdens Open Monumentendag zijn verschillende schepen van binnen en buiten te bekijken. Op de kade wordt bovendien uitleg gegeven over oude technieken als smeden en klinken. De Museumhaven is zaterdag en zondag van 10.00 tot 17.00 uur geopend.
Aan de rand van de oostelijke binnenstad kan ook het Scheepvaarthuis aan de Prins Hendrikkade worden bezocht. Het voormalige kantoorgebouw voor zes Amsterdamse rederijen werd tussen 1913 en 1916 gebouwd en geldt als een belangrijk vroeg voorbeeld van de Amsterdamse School. Onder anderen Joan Melchior van der Meij, Michel de Klerk en Piet Kramer werkten eraan mee.
Tijdens Open Monumentendag kunnen bezoekers het rijk gedecoreerde gebouw bekijken, dat tegenwoordig onderdak biedt aan Grand Hotel Amrâth. Het Scheepvaarthuis is beide dagen van 10.00 tot 17.00 uur geopend.
Gemaal Zeeburg voor de tweede keer open
Een unicum dit jaar is Gemaal Zeeburg, aan de Zeeburgerdijk 801 op het schiereiland tussen het Lozingskanaal en de Nieuwe Vaart. Het gemaal uit 1943 pompt overtollig water uit de Amsterdamse grachten weg en spoelde de grachten vroeger ook schoon met water uit het IJ. In het gebouw staan vier pompen, aangesloten op grote onderwaterbuizen.
Voor de tweede keer in zijn bestaan opent Gemaal Zeeburg dit weekend de deuren voor publiek. Er zijn rondleidingen waarbij bezoekers meer leren over de techniek en de geschiedenis van het gebouw. Gemaal Zeeburg is zaterdag en zondag van 10.00 tot 17.00 uur te bezoeken.
Veerkrachtig erfgoed
De 40e Open Monumentendag staat landelijk in het teken van ‘Veerkrachtig erfgoed – in tijden van onzekerheid’. Daarmee ligt de nadruk onder meer op de manier waarop monumenten behouden, hersteld en aangepast worden aan veranderende omstandigheden. In Amsterdam loopt het programma op zaterdag 12 en zondag 13 september, met op zaterdag ook een avondprogramma.
