‹ Terug naar voorpagina Tip

Speel een bordspel van 4600 jaar oud in Wereldmuseum Amsterdam

Het Koningsspel van Ur is een van de blikvangers van de pop-up Speel!, waarin spellen uit de hele wereld centraal staan. Bezoekers mogen zelf spelen, nog tot en met 28 februari 2027.

Een houten speelbord van het Koningsspel van Ur met ingelegde sterren en ogen, met op de achtergrond een projectie van het oorspronkelijke bord en een kleitablet Foto: Aangeleverd
Arie Martijn Schenk
8 november 2026 · 3 min leestijd

Een bordspel dat al 4600 jaar oud is, maar dat je nog altijd kunt spelen. In Wereldmuseum Amsterdam kunnen bezoekers kennismaken met het Koningsspel van Ur, een van de oudste bordspellen waarvan de spelregels bekend zijn. Het bijzondere spel werd bijna een eeuw geleden ontdekt tijdens archeologische opgravingen in Irak. Het is nu een van de blikvangers van de pop-up Speel!, waarin spellen uit de hele wereld centraal staan.

Bijzondere vondst in Irak

In de jaren twintig van de vorige eeuw ontdekten archeologen bij opgravingen in de oude stad Ur, in het zuiden van het huidige Irak, verschillende rijkversierde speelborden. Ze dateren van ongeveer 2600 voor Christus en zijn gemaakt van hout, ingelegd met onder meer schelpen, steen en lapis lazuli, een kostbare blauwe edelsteen.

De vondst maakte duidelijk dat mensen duizenden jaren geleden al bordspellen speelden. Ook op andere plekken in Zuidwest-Azië zijn vergelijkbare speelborden aangetroffen, soms ingekerfd in steen. Dat wijst erop dat het spel in de oudheid over een groot gebied verspreid was.

Een speelbord van het Koningsspel van Ur op een tafel met twee stoelen, met een projectie van het oorspronkelijke bord op de achtergrond

Bezoekers kunnen het Koningsspel van Ur zelf spelen. Foto: aangeleverd.

Eeuwenoude spelregels ontrafeld

Hoewel de speelborden al bijna honderd jaar geleden werden ontdekt, bleef lange tijd onduidelijk hoe het spel precies werd gespeeld. De Britse conservator Irving Finkel van het British Museum wist daar verandering in te brengen.

Door onderzoek naar een eeuwenoude kleitablet met aanwijzingen voor het spel kon hij de spelregels reconstrueren. Daarmee werd het mogelijk om een spel dat duizenden jaren geleden populair was, opnieuw te spelen.

Ook bezoekers van Wereldmuseum Amsterdam kunnen nu zelf aan de slag met het Koningsspel van Ur.

Van Mahjong tot Mario

Het eeuwenoude bordspel maakt deel uit van de pop-up Speel!, waarin het museum laat zien hoe spellen mensen over de hele wereld met elkaar verbinden. Bezoekers ontdekken niet alleen de geschiedenis van het Koningsspel van Ur, maar kunnen ook kennismaken met onder meer Mahjong, Tetris en Mario.

De tentoonstelling laat zien hoe spellen zich door de eeuwen heen verspreidden via handel, migratie en kolonisatie. Onderweg veranderden spelregels, ontstonden nieuwe varianten en groeiden sommige spellen uit tot wereldwijde successen.

Ook vertrouwde spellen als Mens erger je niet!, Rummikub, Mikado en boter-kaas-en-eieren komen aan bod. Daarnaast is er aandacht voor de ontwikkeling van computerspellen, van de eerste arcadehallen tot de games op onze smartphones.

In Speel! draait het niet alleen om kijken en ontdekken. Bezoekers worden vooral uitgenodigd om zelf te spelen, elkaar uit te dagen en nieuwe spellen uit te proberen.

De pop-up Speel! is nog tot en met 28 februari 2027 te bezoeken in Wereldmuseum Amsterdam aan de Linnaeusstraat.

Meer informatie staat op de website van het Wereldmuseum Amsterdam.

Praktisch
Wat
Pop-up Speel!, met het Koningsspel van Ur, Mahjong, Tetris en Mario
Tot en met
28 februari 2027
Waar
Wereldmuseum Amsterdam, Linnaeusstraat 2
Open
Dinsdag tot en met zondag, 10.00 tot 17.00 uur (in schoolvakanties ook maandag)
Wereldmuseum AmsterdamSpeel!Koningsspel van UrBordspelLinnaeusstraatIrving Finkel