Veel belangstelling voor bijeenkomst Joodse Leven op Steve Bikoplein

Op het Steve Bikoplein kwamen vandaag heden en verleden samen tijdens een zomerevenement over de geschiedenis van Joodse bakkerijen in Amsterdam-Oost. Kunstenaar-koks bereidden brood, koeken en andere lekkernijen, geïnspireerd op de bakkerijen die de buurt vóór de Tweede Wereldoorlog rijk was.

De belangstelling was groot. Volgens Julia van der Krieke van de organisatie kwamen ongeveer tachtig mensen naar het plein. Vooraf rekende de organisatie op zeventig aanmeldingen. Ook de historische wandeling door de Transvaalbuurt trok meer deelnemers dan verwacht. ‘We zeiden vooraf: maximaal vijftien personen, maar er liepen veel meer mensen mee’, zegt Van der Krieke. ‘Ik ben zeer tevreden.’

Smaken en verhalen van toen

Voor de Tweede Wereldoorlog kende Amsterdam-Oost een bloeiende Joodse bakkerijcultuur. In de buurt zaten onder meer Bakkerij Pront aan de Tugelaweg, Bakkerij ORT aan de Van Musschenbroekstraat, Bakkerij Theeboom aan de Weesperstraat en Bakkerij Levisson op het Afrikanerplein. Hun brood, koeken en banket maakten deel uit van het dagelijks leven in de wijk.

Kunstenaar-koks Veniamin Kazachenko en Sander Uitdehaag van Axe&Porridge brachten die traditie voor één middag terug. Op het plein vonden de Joods geïnspireerde hapjes gretig aftrek. ‘Er worden heel wat bordjes gevuld’, zegt Van der Krieke.

Wandeling door de Transvaalbuurt

Het programma begon met Bart Wallet, hoogleraar Joodse Studies aan de Universiteit van Amsterdam. Daarna nam Frank Meelker, buurtbewoner en kleinzoon van verzetsman Eli van Tijn, bezoekers mee voor een rondleiding door de Transvaalbuurt.

Tijdens de middag klonken verhalen over het Joodse leven in Oost vóór en na de Tweede Wereldoorlog. Wil Erents-de Brave vertelde over opgroeien in de buurt als Joods meisje vlak na de oorlog. Daarna sprak Frits Slicht over zijn historische onderzoek naar de Transvaalbuurt. De middag sloot af met een presentatie van Emile Schrijver, directeur van het Joods Cultureel Kwartier.

‘Het is en blijft mijn buurt’

Voor Wil Erents-de Brave is de Transvaalbuurt geen geschiedenis op afstand. Zij kwam hier in 1946 wonen, toen zij twee jaar oud was. Eerst in de Louis Bothastraat, later aan de Transvaalkade. ‘Het is en blijft mijn buurt, in goede en slechte tijden’, zegt ze.

Van der Krieke noemt haar de ‘koningin van de buurt’. Erents-de Brave zette zich jarenlang in voor de Transvaalbuurt, onder meer voor betere huisvesting en tegen schimmelwoningen. Nog altijd is zij actief bij Platform Transvaal.

‘Mijn leven is hier’, zegt Erents-de Brave. ‘Mijn familiegeschiedenis ligt hier. Mijn kinderen en kleinkinderen zijn hier geboren. Ik zag de buurt veranderen, maar het is mijn buurt gebleven. En de buurt is mooi.’

Ook de jaarlijkse wandeling op 4 mei loopt door dit deel van de stad. ‘Daar ben ik altijd bij’, zegt ze.

De Joodse Stad in Oost

Het zomerevenement maakt deel uit van het project Joods Amsterdam Oost van De Joodse Stad. Daarin werken de Universiteit van Amsterdam, het Joods Cultureel Kwartier en de gemeente Amsterdam samen om de geschiedenis van Joods Amsterdam een nieuw podium te geven en terug te brengen in de stad.

Het project loopt nu voor het derde jaar. Eerder stonden Vlooienburg en Uilenburg centraal, daarna Rapenburg en De Plantage. Dit jaar draait het om Oost. Volgend jaar volgt Zuid.

Na een eerdere Poeriemviering en dit zomerevenement verschijnt binnenkort ook het derde seizoen van de podcast De Joodse Stad. De trailer is vanaf 9 juli te beluisteren. Een week later volgen zes afleveringen over onder meer familiegeschiedenissen, de Transvaalbuurt, Joodse bakkerijen, het Weesperpoortstation, begraafplaats Zeeburg en het religieuze Joodse leven in Oost.

‘Elke buurt wordt de hoofdpersoon van het verhaal’, zegt Van der Krieke. ‘We interviewen ook bewoners die in de negentig zijn en hier als kind vóór de oorlog al woonden.’

Volgens haar ontkomt het project er niet aan om de oorlog te noemen, maar ligt daar niet de nadruk. ‘We willen juist breed laten zien wat Joods leven in Amsterdam betekent: kunst, muziek, literatuur, eten en verhalen. Niet politiek, maar het rijke leven van vierhonderd jaar Joods Amsterdam.’