Wie gaat er eigenlijk over de steigers? Bewoners gaan kopje-onder tussen drie overheden

Stadsdeel Oost wil niet direct handhaven op steigers en drijvende vlonders rond de Rieteilanden. Eerst wordt per adres geïnventariseerd wat er ligt en welke vergunningen ontbreken. Het uitgangspunt is legalisering, zegt het stadsdeel. Dat zorgt voor enige opluchting onder bewoners, maar na de brief van begin september en een informatieavond zijn nog lang niet alle vragen beantwoord. Vooral over de rol van de gemeente, Rijkswaterstaat en het waterschap bestaat verwarring.

Bewoners van Groot Rieteiland, Klein Rieteiland en Rieteiland Oost ontvingen begin september een brief waarin Stadsdeel Oost aankondigde vanaf oktober te gaan controleren op vergunningen voor steigers en drijvende terrassen.

De brief leidde tot veel vragen. Tijdens een informatieavond op 17 september probeerden bewoners duidelijkheid te krijgen over wat de aangekondigde controles betekenen voor steigers en vlonders die in sommige gevallen al vele jaren langs de oevers liggen.

Eerst inventariseren, daarna pas handhaven

Namens Stadsdeel Oost laat stadsdeelbestuurder Zeeger Ernsting weten dat de gemeente eerst per adres gaat inventariseren welke steigers en vlonders aanwezig zijn en welke wel en niet vergund zijn.

Wanneer aanvullende vergunningen nodig blijken, neemt de gemeente contact op met de betreffende bewoners. ‘Er zal dus niet worden gehandhaafd voordat de situatie per adres is geïnventariseerd en contact is geweest met de bewoners’, aldus het stadsdeel.

De aanpak wordt gefaseerd uitgevoerd. Het stadsdeel benadrukt bovendien dat legalisering vooropstaat. ‘Het uitgangspunt van de aanpak is legalisering’, luidt het antwoord. Per situatie wordt bekeken of dat mogelijk is.

Hoeveel steigers en vlonders op de drie Rieteilanden aanwezig zijn, weet de gemeente op dit moment nog niet. Ook dat moet uit de inventarisatie blijken.

Enige opluchting, maar nog geen zekerheid

Die uitleg zorgt voor enige opluchting onder bewoners. Uit de reactie blijkt in ieder geval dat de gemeente niet vanaf oktober direct bestaande steigers en vlonders gaat verwijderen. Eerst volgt onderzoek en overleg met de bewoners.

Maar legalisering als ‘uitgangspunt’ betekent nog niet dat iedere bestaande situatie in de huidige vorm kan blijven bestaan. Het stadsdeel schrijft zelf dat per locatie wordt bekeken ‘wat er nodig en mogelijk is’ en of legalisering mogelijk is.

Daarmee blijven belangrijke praktische vragen open. Kan een bestaande vlonder bijvoorbeeld ongewijzigd blijven liggen? Of kan legalisering betekenen dat een vlonder kleiner moet worden gemaakt of op een andere manier moet worden aangepast?

‘Ik kom er niet uit’

Voor bewoner Frans van Vliet is vooral onduidelijk bij welke overheid hij nu eigenlijk moet zijn. ‘Ik doe mijn best te begrijpen of we een vergunning voor een vlot, een drijvende tuin die er al twintig jaar ligt, nodig hebben en bij wie we die kunnen aanvragen. Ik kom er niet uit’, zegt Van Vliet.

Hij had gehoopt daar tijdens de informatieavond duidelijkheid over te krijgen. ‘Bij de informatieavond die naar aanleiding van de brief over handhaving werd georganiseerd, waren vele ambtenaren van de gemeente, maar geen enkele medewerker van Rijkswaterstaat of het waterschap. Niemand kon antwoord geven op de eenvoudige vraag: wat doe ik na twintig jaar nu eigenlijk fout en hoe kan ik het goed doen?’

Ook nadat AMS-Oost antwoorden opvroeg bij zowel de gemeente als Rijkswaterstaat blijft Van Vliet met vragen zitten. ‘Ik begrijp er nog steeds weinig van. Ik hoop dat de gemeente en Rijkswaterstaat eens met elkaar gaan praten, want volgens mij gaat dit echt niet goed. Ik ben niet de enige goedwillende bewoner die in volledige verwarring is. Heel veel bewoners begrijpen de overheid op dit punt niet meer.’

Wie gaat eigenlijk waarover?

Die verwarring hangt samen met de verdeling van verantwoordelijkheden rond de eilanden. Rijkswaterstaat laat aan AMS-Oost weten dat het water direct rond Groot Rieteiland, Klein Rieteiland en Rieteiland Oost rijkswater is. Rijkswaterstaat is daar volgens de eigen reactie waterbeheerder en bevoegd gezag. Voor het plaatsen of laten liggen van een vaste of drijvende vlonder kan volgens Rijkswaterstaat een vergunning of melding nodig zijn die door Rijkswaterstaat wordt beoordeeld.

De wateren ín de eilanden vallen onder Waterschap Amstel, Gooi en Vecht. Het waterschap houdt zich daarnaast bezig met de waterkeringen langs de eilanden.

Ook de gemeente speelt een rol. Veel van de waterbodem en gronden in en rond de eilanden zijn gemeentelijk eigendom en bij de aanleg van IJburg zijn afspraken gemaakt over het onderhoud. Het stadsdeel noemt de gemeente daarnaast vaarwegbeheerder en verantwoordelijk voor het groenbeheer op de oevers.

Ook vergunningaanvraag bij het waterschap

De verdeling van verantwoordelijkheden lijkt nog ingewikkelder door een recente officiële bekendmaking van Waterschap Amstel, Gooi en Vecht. Op 2 oktober publiceerde AGV een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor een wateractiviteit ter hoogte van Mattenbiesstraat 184 op IJburg. De aanvraag betreft het ‘aanleggen of verwijderen’ van een steiger, vlonder, boothelling of overhangend bouwwerk bij oppervlaktewater en werd op 30 september ingediend. Over de aanvraag is nog geen besluit genomen.

Dat is opvallend omdat Rijkswaterstaat eerder aan AMS-Oost liet weten dat het water direct rond de Rieteilanden rijkswater is en Rijkswaterstaat daar waterbeheerder en bevoegd gezag is. Uit de bekendmaking zelf blijkt niet waarom in dit geval ook een vergunning bij AGV wordt aangevraagd en welk onderdeel van de situatie het waterschap precies beoordeelt.

Daarmee wordt de praktische vraag voor bewoners alleen maar urgenter: bij welke instantie moeten zij met een bestaande steiger of vlonder zijn? En zijn voor één bouwwerk mogelijk toestemmingen van meerdere overheden nodig?

AMS-Oost heeft de gemeente daarom gevraagd wie uiteindelijk bepaalt of een bestaande steiger of vlonder gelegaliseerd kan worden: de gemeente, Rijkswaterstaat of beide. Ook is gevraagd of de gemeente haar inventarisatie en het legaliseringstraject afstemt met Rijkswaterstaat en hoe wordt voorkomen dat bewoners zelf tussen verschillende overheden moeten uitzoeken welke toestemming zij nodig hebben.

Naar aanleiding van de vergunningaanvraag aan de Mattenbiesstraat is het stadsdeel ook gevraagd welke rol AGV heeft binnen het aangekondigde legaliseringstraject. Ook bij Rijkswaterstaat en het waterschap ligt de vraag hoe hun verantwoordelijkheden zich in zo’n situatie tot elkaar verhouden.

Dossier speelt al langer

De discussie over de oevers is niet nieuw. In het gemeentelijke VTH-jaarverslag over 2022 werd bij het project Groene Oevers al gesproken over een gezamenlijke oplossing met de buurt, bijvoorbeeld door algemene buurtsteigers.

Volgens het stadsdeel begon daarna op Steigereiland-Zuid een inventarisatie, gevolgd door legalisatie of handhaving van steigers. Vervolgens ontbrak voldoende capaciteit om ook andere gebieden te controleren of verdere maatregelen te nemen.

Omdat volgens het stadsdeel nu actie nodig is voor goed beheer van de oevers en waterkeringen, is opnieuw capaciteit vrijgemaakt.

Twee nieuwe openbare steigers

De gemeente wil daarnaast minimaal twee nieuwe openbare steigerlocaties realiseren. Ook hierover bestond tijdens de informatieavond onduidelijkheid.

De nieuwe steigers zijn niet bedoeld als zwemsteigers, verduidelijkt het stadsdeel. Ze moeten gebruikt kunnen worden om met een bootje aan te meren of om met een kano of sup het water op te gaan. Daarmee wil de gemeente ook bewoners die niet direct aan het water wonen toegang geven tot het water.

Eind oktober wil Stadsdeel Oost een projectpagina met een uitgebreide Q&A publiceren. Daarin moeten de vragen van bewoners over het project worden beantwoord.