Pride-maand opent in De Nieuwe Kerk met Walk of Pride

Amsterdam staat deze zomer een maand lang in het teken van Pride. Woensdagavond begon in De Nieuwe Kerk de Pride-maand met toespraken, optredens, de opening van de tentoonstelling Queer Amsterdam, de roze stad en de onthulling van de Walk of Pride. Die route loopt van de Dam naar het Homomonument op de Westermarkt en bestaat uit 53 bronzen tegels.

Onder leiding van Cornald Maas kwamen veel verschillende stemmen uit de regenbooggemeenschap op het podium. Spokenwordartiest Zaïre Krieger las haar Regenbooggedicht voor, Jeangu Macrooy zong samen met Toby de Leeuw het lied Mr Blue en oud-burgemeester Job Cohen blikte terug op een historisch moment: het sluiten van het eerste huwelijk tussen mensen van gelijk geslacht, 25 jaar geleden in Amsterdam.

‘Hun geschiedenis is onlosmakelijk verbonden met Amsterdam’

Annabelle Birnie, directeur van De Nieuwe Kerk, opende de avond met een boodschap die weinig tegenspraak opriep. ‘Heb uw naasten lief’, zei zij. Over de regenbooggemeenschap stelde ze dat hun geschiedenis onlosmakelijk met Amsterdam verbonden is.

Die geschiedenis krijgt in De Nieuwe Kerk een grote plek in de tentoonstelling Queer Amsterdam, de roze stad. De tentoonstelling laat vier eeuwen queer geschiedenis in de hoofdstad zien. Het verhaal begint niet bij Pride of bij de invoering van het homohuwelijk, maar veel eerder. Eeuwenlang moesten mensen hun liefde, verlangen of identiteit verbergen.

Olga Ruitenbeek, hoofd tentoonstellingen en educatie bij De Nieuwe Kerk, vertelde hoe mensen elkaar vroeger herkenden. Dat gebeurde bijvoorbeeld via een gebaar waarbij ellebogen elkaar aantikten. Dat noemden ze ‘kruysen’. Een bekende ontmoetingsplek lag midden in de stad: de openbare galerij van het toenmalige stadhuis, het huidige Paleis op de Dam.

Bronzen tegels door de stad

De Walk of Pride maakt die geschiedenis ook buiten de kerk zichtbaar. Elke tegel is gewijd aan iemand die een bijzondere bijdrage leverde aan de lhbtqia+-emancipatie. Onder hen zijn transgenderpionier Dirkje Kuik, politica Annemarie Grewel, schrijver Edgar Cairo en koopman Jillis Bruggeman. Bruggeman was in 1803 de laatste persoon in Nederland die werd geëxecuteerd vanwege ‘sodomie’.

De route verbindt de Dam met het Homomonument. Daarmee krijgt Amsterdam er een blijvend monument bij, midden in de stad en letterlijk tussen twee symbolische plekken in.

Pride Talk van Mark Tewksbury

Een van de meest persoonlijke momenten van de avond kwam van Mark Tewksbury. De voormalige Canadese topzwemmer en olympisch kampioen hield de Pride Talk. Hij vertelde over zijn coming-out in een tijd waarin homoseksualiteit in de sport nauwelijks ruimte kreeg.

Tewksbury verloor na zijn coming-out direct zijn sponsors. Advocaten stuurden aangetekende brieven en hij kreeg zelfs juridische stappen tegen zich vanwege vermeende schade aan de naam van sponsoren.

Tewksbury vertelde in een lang verhaal hoe zijn homoseksualiteit uiteindelijk niet zijn zwakte, maar zijn kracht werd. Tegelijk waarschuwde hij voor gemakzucht. Er is veel bereikt, zei hij, maar achteroverleunen kan niet. Een kleine minderheid die zich tegen de regenbooggemeenschap keert, klinkt volgens hem agressiever en hatelijker dan ooit.

Amsterdam als regenboogstad

Ook burgemeester Femke Halsema sprak via een videoboodschap haar steun uit. Zij prees de tentoonstelling en benadrukte dat queer leven Amsterdam veel heeft gebracht. De verhalen verdienen volgens haar een plek, juist omdat vrijheden die eerdere generaties bevochten nooit vanzelfsprekend blijven.

Amsterdam gold lang als homohoofdstad van de wereld, vooral in de jaren negentig. Die vanzelfsprekendheid staat volgens betrokkenen onder druk. Juist daarom kreeg de opening in De Nieuwe Kerk niet alleen een feestelijk karakter, maar ook een duidelijke boodschap: vieren en waakzaam blijven horen bij elkaar.

Later deze maand begint het internationale WorldPride-programma. Van 25 juli tot en met 8 augustus is Amsterdam voor het eerst gaststad van WorldPride. Koningin Máxima opent het programma in het Vondelpark. Halverwege, op zaterdag 1 augustus, volgt de Canal Parade.