Teruggegeven hoekje grond groeit uit tot kwekerij vol inheemse planten

Naast de parkeerplaats van Tuinpark Nieuwe Levenskracht staan honderden potjes en bakken met jonge planten. Sommige stekjes zijn nog nauwelijks boven de aarde te zien, andere groeien al uit tot stevige planten met flinke wortels. Vrijwilliger Carla Bekkering begon hier ongeveer een jaar geleden met een kwekerij voor het tuinpark en de buurt. Met hulp van veel andere vrijwilligers veranderde een rommelig hoekje grond in een plek waar volop wordt gezaaid, gestekt en geëxperimenteerd.

De kwekerij staat nog maar aan het begin, benadrukt Bekkering. Sommige planten kunnen binnen één seizoen worden aangeboden, maar struiken en boompjes hebben soms twee of drie jaar nodig voordat ze groot genoeg zijn. ‘We zijn echt nog in opbouw. Je moet ergens beginnen.’

Van plan voor een nieuwe route A10 naar kwekerij Groene Tengels

Het terrein naast de parkeerplaats kent een bijzondere voorgeschiedenis. Ooit lagen er plannen voor een rechtstreekse aansluiting van Science Park op de A10. Tuinpark Nieuwe Levenskracht moest voor de werkzaamheden aan de tunnel onder het spoor daarvoor volgens betrokkenen tijdelijk een deel van de grond bij de parkeerplaats afstaan. De geplande tunnel kwam er uiteindelijk niet en het tuinpark kreeg het hoekje grond weer terug.

Toen Bekkering ongeveer een jaar geleden met pensioen ging, kwamen haar tijd en de beschikbare grond op het juiste moment samen. Al in 2021 had ze binnen het tuinpark geopperd dat ze later graag een kwekerij wilde beginnen.

De plek zag er toen nog heel anders uit. Vanaf de sloot rukte de begroeiing op en op het terrein stonden onder meer oude aanhangers en een oud bootje. Vorige zomer werd de grond vrijgemaakt en voorzien van een laag zand. Daarna begon het opbouwen van de kwekerij.

Dat vergde veel werk, maar Bekkering kreeg hulp van alle kanten. Zodra ze vertelde dat ze stenen, compost, stoelen of een kast nodig had, boden mensen materialen aan. ‘Ik heb het allemaal gekregen. Dat is ontzettend leuk.’ Ze kreeg ook veel praktische hulp, bijvoorbeeld bij het opknappen van een oud bootje en de aanleg van water en elektriciteit. Meerdere vrijwilligers helpen bij het verspenen en verpotten van de honderden plantjes. Een vrijwilliger bedacht ook de naam: Groene Tengels.

Het hele tuinpark als moederbed

Een traditionele kwekerij werkt vaak met moederplanten die in de volle grond blijven staan. Daarvan worden stekken, zaden of delen van de plant genomen. Op het voormalige parkeerterrein van Nieuwe Levenskracht is dat lastig, omdat er puin in de grond zit.

Bekkering koos daarom voor een andere aanpak. De planten in de ongeveer 130 tuinen vormen samen de basis van de kwekerij. Tuinders hebben geregeld planten over of staan toe dat ze enkele takjes afknipt om te stekken.

‘Het hele tuinpark zijn eigenlijk de moederbedden,’ zegt ze. ‘Onze tuinders hebben heel vaak planten over. Dan kun je een plant scheuren of er stekken van nemen.’

De jonge planten staan in potten en bakken op verhoogde stapelmuurtjes. Dat werkt prettiger en verkleint de kans dat slakken gemakkelijk bij de planten komen. In en tussen de stenen kunnen bovendien kleine planten groeien. Bij de definitieve inrichting van het terrein wil Bekkering ook openingen en verblijfplaatsen voor insecten in de nieuwe muurtjes verwerken en een egelhuis.

Het kweken gebeurt op verschillende manieren. Sommige planten worden gezaaid, andere gestekt of gescheurd. Bekkering loopt regelmatig met een schaartje en schepje door de tuin. Jonge plantjes die zich vanzelf hebben uitgezaaid, zet ze eerst in een emmertje water. Later krijgen ze een eigen pot.

‘Voor mij blijft het soms ook een soort abracadabra dat het allemaal kan,’ zegt ze. ‘Maar je moet het gewoon proberen. De natuur wil wel.’

Planten die niet in ieder tuincentrum staan

De kwekerij richt zich vooral op sterke, veelal inheemse planten die passen bij de plaatselijke omstandigheden en waardevol zijn voor de biodiversiteit. Daarbij is ook ruimte voor soorten die voor grote commerciële kwekerijen minder aantrekkelijk zijn.

Als voorbeeld noemt Bekkering de grote pimpernel. De bloemen van volwassen planten kunnen in elkaar haken wanneer veel potten dicht naast elkaar staan. Dat maakt de soort lastig te vervoeren en te verkopen in een tuincentrum. Op een kleine, niet-commerciële kwekerij vormt dat minder snel een probleem.

Ook kweekt ze jonge exemplaren van sporkehout, een belangrijke plant voor de biodiversiteit die in de handel niet vaak verkrijgbaar is. Daarvan staan inmiddels tientallen kleine plantjes in potten. Ze zijn nog niet klaar voor verkoop: het duurt enkele jaren voordat ze voldoende zijn gegroeid.

Bekkering wil mensen niet verleiden om direct grote aantallen planten te kopen. Een paar planten kunnen al genoeg zijn, omdat veel soorten zich later vanzelf door de tuin verspreiden. ‘Als je er één of twee koopt, zaaien ze zichzelf vaak verder uit.’

De kwekerij is vooral bedoeld voor tuinliefhebbers en buurtbewoners die langskomen en een paar passende planten willen meenemen. Een landelijke bekendheid of bezoekers die met een vrachtwagen vol planten vertrekken, past niet bij de schaal van het initiatief.

Tuinieren met de natuur mee

Bekkering heeft zelf acht jaar een tuin op Nieuwe Levenskracht. Haar belangstelling voor kweken groeide gaandeweg. In plaats van iedere onbekende plant als onkruid te beschouwen, probeert ze eerst te ontdekken wat er groeit.

Die nieuwsgierigheid sluit aan bij haar belangrijkste advies: probeer niet voortdurend tegen de natuur te vechten. Een plant die goed bij de plek past, is sterker en vraagt vaak minder ingrepen. Luizen of andere insecten hoeven bovendien niet direct te worden bestreden. Vaak verschijnen na verloop van tijd vanzelf lieveheersbeestjes die de luizen weer opeten.

‘Tuin met de natuur mee,’ zegt ze. ‘Kijk wat zich uitzaait en haal weg wat te veel wordt. Dan heb je er veel meer plezier van.’

Naast de planten experimenteert Bekkering met een kleine vijver zonder goudvissen. Ze wil laten zien dat water zonder pomp of ingewikkelde apparatuur een biologisch evenwicht kan bereiken. Kikkervisjes eten algen en verlaten de vijver wanneer ze kikkers zijn. Ook andere waterdieren en salamanders maken deel uit van het systeem.

Nog volop in ontwikkeling

Dagelijks water geven is voorlopig een van de grootste uitdagingen. Planten in potten drogen sneller uit dan planten in de volle grond. De vrijwilligers gebruiken nu nog kraanwater. Bij de definitieve inrichting hoopt het tuinpark een pomp vanuit de sloot en een automatisch watersysteem te kunnen aanleggen.

Ook het parkeerterrein wordt opnieuw ingericht. De gemeente heeft de grond ingemeten en er zijn tekeningen gemaakt. Er moeten parkeerplaatsen bijkomen, terwijl ook ruimte voor de kwekerij behouden blijft. Hoe de definitieve indeling eruitziet, staat nog niet helemaal vast.

Intussen groeit de voorraad langzaam door. Kwetsbare zaailingen en jonge stekken kunnen in het voor- en najaar in een kas worden beschermd. Tijdens warme maanden loopt de temperatuur daarin echter snel op tot rond de 50 graden en is de kas niet bruikbaar.

Dat de kwekerij nog niet af is, past volgens Bekkering bij het werken met planten. Niet alles slaat aan en sommige soorten vragen jaren geduld. Toch staat er na één jaar al een grote verzameling sterke planten, bijeengebracht uit het hele tuinpark.

Wat ooit een ongebruikt en rommelig hoekje naast een parkeerplaats was, groeit zo stap voor stap uit tot een groene plek voor Nieuwe Levenskracht en de omliggende buurt.

Plantenverkoop

Tussen 1 april en 1 oktober worden er iedere zaterdag om 13.00 uur nieuwe plantjes te koop gezet op de plantenveranda naast de kas op het parkeerterrein. Tot 14.30 uur staat er een vrijwilliger die kan adviseren over de plantenkeuze. Daarna is het zelfbediening: bezoekers kunnen planten uitzoeken en betalen via een QR-code.