Toekomst drijvende tuinen Wittenburgervaart onzeker: initiatiefnemers vrezen verwijdering

De drie drijvende tuinen in de Wittenburgervaart dreigen begin volgend jaar hun plek te verliezen. De vergunning loopt in 2027 af en volgens de Vlottenbouwers wil Waternet de tuinen daarna laten verwijderen. Woensdagavond 30 september komen buurtbewoners en initiatiefnemers bijeen in De Witte Boei om te bespreken hoe de tuinen behouden kunnen blijven.

De drijvende tuinen liggen sinds 2022 in de Wittenburgervaart, tussen Wittenburg en Oostenburg. De drie eilanden, met de namen Robert, Jasper en Grootveld, zijn geïnspireerd op het werk van de Amsterdamse kunstenaar en provo Robert Jasper Grootveld. Ze liggen tegenover zijn bekende bandenboot.

Het project kwam tot stand na een stemming binnen Centrum Begroot. Bewoners kozen in 2020 voor het plan, waarna stadsdeel Centrum 50.000 euro beschikbaar stelde. De Vlottenbouwers maakten de eilanden van onder meer gerecyclede EPS-blokken, windreductiegaas en netten en voorzagen ze van beplanting.

Eerst discussie, daarna groen licht

De aanleg verliep destijds niet zonder problemen. In 2021 hield de gemeente plaatsing aanvankelijk tegen na advies van Waternet. Er bestonden zorgen over de gebruikte materialen en de gevolgen voor het onderwatermilieu. Na overleg kwam er alsnog groen licht.

Daarbij was het idee om juist te onderzoeken wat verschillende vormen van groen boven, op en onder het water konden betekenen voor de biodiversiteit. De Wittenburgervaart zou daarvoor als ecologische proeflocatie dienen.

In de zomer van 2022 bereikten de drie tuinen uiteindelijk hun huidige plek. Op 19 juli, de negentigste geboortedag van Grootveld, vond de feestelijke overdracht aan de buurt plaats.

Vergunning loopt af

Nu dient zich een nieuw probleem aan. Volgens Buurtorganisatie 1018 loopt de vergunning voor de drijvende tuinen in februari 2027 af. De Vlottenbouwers stellen in een oproep aan buurtbewoners dat Waternet de tuinen daarna wil laten wegslepen en vernietigen. In de oproep wordt 11 maart 2027 als einddatum genoemd.

Of daadwerkelijk al een definitief besluit is genomen om de tuinen te verwijderen en te vernietigen, is nog niet duidelijk. Ook is nog niet bekend of verlenging van de vergunning of een andere oplossing mogelijk is.

Daarbij speelt nog een ontwikkeling in de Wittenburgervaart. Waterschap Amstel, Gooi en Vecht werkt aan een grootschalige sanering van de waterbodem rond de Oostelijke Eilanden. Onderzoek laat zien dat de sliblaag in de Wittenburgervaart sterk verontreinigd is met onder meer zware metalen en PAK. De uitvoering van de sanering staat vooralsnog gepland voor 2027 en 2028. Het waterschap meldt dat vaartuigen tijdens de werkzaamheden tijdelijk verplaatst moeten worden. Of deze werkzaamheden ook een rol spelen bij de toekomst van de drijvende tuinen is niet bekend.

Film en gesprek over behoud

Woensdag 30 september staat de kwestie centraal tijdens een bijeenkomst in buurthuis De Witte Boei aan de Kleine Wittenburgerstraat. Daar wordt eerst Drijfland vertoond, een documentaire van filmmaker Nico Boink over Grootveld en zijn drijvende tuinen.

Na de film gaan Boink, de Vlottenbouwers en aanwezigen met elkaar in gesprek over de toekomst van de tuinen en mogelijkheden om ze te behouden. De bijeenkomst duurt van 20.00 tot 22.00 uur en is gratis toegankelijk.

Voor het vervolg zijn vooral drie vragen aan het waterschap van belang: wanneer loopt de vergunning precies af en wat gebeurt er daarna, is daadwerkelijk besloten dat de tuinen moeten verdwijnen, en wat hebben de jarenlange ecologische proef en monitoring opgeleverd? Ook de vraag of de geplande bodemsanering meespeelt bij de toekomst van de tuinen ligt voor de hand.