Afvalpaleis dreigt te sluiten: stadsdeel zoekt naar financiële steun, maar oplossing blijft uit

Het Afvalpaleis aan de Dapperstraat dreigt eind december de deuren te sluiten. Het buurtinitiatief heeft op korte termijn 50.000 euro nodig en zoekt vooral structurele financiering. Tijdens de stadsdeelcommissievergadering van dinsdagavond 3 november drongen Jesse Beek (PRO) en Rada Ruijter (SP) aan op een oplossing. Dagelijks bestuurder Zeeger Ernsting erkent het belang van het Afvalpaleis, maar kan geen financiële toezegging doen. Breg Stomph van het Afvalpaleis is teleurgesteld over zijn beantwoording.

‘We hebben in de afgelopen jaren steeds minder financiering gekregen, tot nagenoeg niets. Dat betekent dat wij op 31 december onze deuren moeten sluiten,’ vertelde Stomph eerder dinsdag aan AMS Oost. Helemaal verdwenen is het Afvalpaleis dan nog niet. In januari wacht de 65 vrijwilligers mogelijk de verdrietige taak om het pand leeg te ruimen.

Tijdens de vergadering maakte Stomph duidelijk hoe nijpend de situatie inmiddels is. Het Afvalpaleis valt nu nog onder Jungle Amsterdam, maar die organisatie kan de financiële lasten niet langer dragen. Om het lopende jaar financieel af te sluiten en een doorstart mogelijk te maken, is op korte termijn ongeveer 50.000 euro nodig. De jaarlijkse begroting bedraagt circa 200.000 euro.

Eerder schreven we al over de onzekere toekomst van het Afvalpaleis en de lopende petitie.

Duizend bezoeken per week

Het Afvalpaleis groeide sinds 2021 uit tot veel meer dan een doorgeefwinkel. Buurtbewoners brengen spullen langs, laten apparaten of kleding repareren en ontmoeten elkaar in de buurtkamer. Jaarlijks redt het initiatief ongeveer 50.000 kilo spullen van de afvalberg.

Met twintig openingsuren per week trekt het Afvalpaleis zo’n duizend bezoeken. De 65 vrijwilligers komen uit uiteenlopende achtergronden en leeftijdsgroepen. De jongste is 14 jaar, de oudste 88.

Juist die verscheidenheid maakt de plek volgens Stomph bijzonder. ‘Als we echt verbinding willen maken en willen dat mensen buiten hun eigen bubbel treden, dan heb je dit soort plekken nodig. Plekken waar mensen zonder schaamte en zonder drempel naar binnen kunnen lopen.’

Bezoekers schrijven ook op briefjes wat het Afvalpaleis voor hen betekent. Sommigen vertellen dat ze er gratis spullen kunnen vinden. Anderen schrijven dat het een van de weinige plekken is waar ze zich gezien voelen en thuis zijn.

Steeds opnieuw zoeken naar financiering

Volgens Stomph zit het probleem niet alleen in het huidige geldtekort. De voortdurende zoektocht naar tijdelijke subsidies maakt het vrijwel onmogelijk om voor de langere termijn plannen te maken.

‘Je bent iedere keer weer bezig met aanvragen, verantwoorden, aanvragen, verantwoorden. Op het moment dat je dat kortcyclisch doet, kost dat iedereen heel veel werk,’ legt ze uit. Dat geldt volgens haar niet alleen voor het Afvalpaleis, maar ook voor de ambtenaren die alle aanvragen moeten beoordelen.

De organisatie voert gesprekken met fondsen en mogelijke financiers. Dat blijkt ingewikkeld, omdat sommige fondsen pas willen bijdragen wanneer de volledige financiering rond is. Het Afvalpaleis zoekt daarom niet alleen een oplossing voor de komende maanden, maar vooral zekerheid voor drie tot vijf jaar.

Jesse Beek: overheid moet stap zetten

Jesse Beek (PRO) sprak tijdens de vergadering zijn waardering uit voor het Afvalpaleis. Volgens hem laat het initiatief zien hoe duurzaamheid, armoedebestrijding en ontmoeting samenkomen.

‘Voor ons als PRO-fractie zijn dit soort initiatieven hetgeen wat de stad maakt,’ stelde Beek.

Volgens hem ontstaat juist een probleem doordat het Afvalpaleis verschillende gemeentelijke beleidsterreinen raakt en daardoor moeilijk binnen bestaande subsidieregelingen past.

‘Waar wij naar zoeken als fractie is overheidsparticipatie. Niet de burgerparticipatie waar we het al zo vaak over hebben, maar dat de overheid zich aanpast aan de realiteit van de straat.’

Beek vroeg het dagelijks bestuur wat er sinds de unaniem aangenomen motie ‘Behoud het Afvalpaleis’ uit 2024 is gebeurd en welke mogelijkheden er zijn om het initiatief financieel te ondersteunen.

Rada Ruijter: twee jaar later dezelfde discussie

Ook Rada Ruijter (SP) wees op de motie uit 2024. Destijds dreigde het Afvalpaleis eveneens te verdwijnen. Ze herinnerde aan de woorden van haar voorganger Mark van Dongen, die toen het belang van de voorziening benadrukte voor mensen met een kleine beurs, maar ook vanwege de sociale en duurzame betekenis.

Volgens Ruijter is die boodschap twee jaar later nog altijd actueel.

‘We voeren met liefde over twee jaar dezelfde discussie nogmaals en herhalen dat ook met liefde elke twee jaar. Maar we zijn ook heel benieuwd hoe we daar iets structureler in vooruit kunnen.’

Ook DENK drong aan op concrete stappen. Commissielid Anissa Amraoui vroeg waarom er ondanks de eerdere politieke steun nog altijd geen structurele oplossing is.

Zeeger Ernsting erkent belang, maar ziet financiële beperkingen

Dagelijks bestuurder Zeeger Ernsting erkende de bijzondere betekenis van het Afvalpaleis. Hij bezocht de locatie eerder zelf en ziet hoe de activiteiten aansluiten bij gemeentelijke doelstellingen rond duurzaamheid, hergebruik en sociale verbondenheid.

Toch plaatste hij kanttekeningen bij de vraag of de gemeente de financiering moet overnemen.

‘Dan is het even de vraag of de overheid daar meteen op moet inspringen. Dat vind ik wel een belangrijke vraag. Ik heb daar ook nog geen antwoord op.’

Volgens Ernsting kan het stadsdeel de jaarlijkse begroting van ongeveer 200.000 euro niet zelfstandig opbrengen. Hij heeft contact opgenomen met de verantwoordelijke wethouder en onderzoekt of ergens binnen de gemeente ruimte bestaat voor incidentele financiële steun.

Ook wil hij helpen bij het benaderen van externe fondsen, bijvoorbeeld door steunbrieven te ondertekenen. Een concrete financiële toezegging bleef uit.

Teleurstelling bij het Afvalpaleis

Stomph laat na afloop weten dat de beantwoording van Ernsting haar toch wat tegenviel. Hoewel de waardering voor het initiatief breed klinkt, ontbreekt nog altijd duidelijkheid over de financiële toekomst.

Het Afvalpaleis vraagt volgens haar ook niet uitsluitend om een eenmalige bijdrage. Juist de onzekerheid van jaar tot jaar maakt het moeilijk om de organisatie draaiende te houden en verder te ontwikkelen.

Daar komt de huisvesting bij. Het Afvalpaleis zit antikraak in een gemeentelijk winkelpand aan de Dapperstraat. Van een concreet gedwongen vertrek is op dit moment geen sprake, maar de tijdelijke constructie biedt weinig zekerheid. Stomph ziet mogelijkheden om het pand een maatschappelijke bestemming te geven, met passende huur en betere voorzieningen.

Haar belangrijkste wens blijft een langdurige financiële basis, zodat de vrijwilligers zich kunnen richten op de bezoekers en de activiteiten in plaats van steeds opnieuw op zoek te moeten naar geld.

Mogelijk nieuw advies vanuit de stadsdeelcommissie

Tijdens het debat erkende Ernsting dat Amsterdam vroeger een subsidieregeling kende voor maatschappelijke initiatieven die op meerdere beleidsterreinen actief zijn. Deze zogenoemde RIMI-regeling bestaat niet meer.

‘Mis ik zo’n regeling? Ja, soms mis ik zo’n regeling wel, absoluut,’ zei Ernsting.

Beek kondigde aan dat PRO onderzoekt of de stadsdeelcommissie over twee weken met een nieuw advies kan komen.

Ruijter vroeg Ernsting om de commissie op de hoogte te houden van het overleg met de wethouder. Hij stemde daarmee in.

Voor het Afvalpaleis blijft de tijd ondertussen dringen. Zonder aanvullende financiering dreigt eind december de sluiting. De organisatie hoopt dat de politieke aandacht, gesprekken met fondsen en de lopende petitie alsnog tot een oplossing leiden.

‘Wij hebben gewoon geld nodig en het liefst niet voor één keer, maar voor drie jaar, vier jaar of vijf jaar,’ aldus Stomph.